Etiket: kıdem

KIDEM TAZMİNATININ ÖZEL TÜRLERİ

Kıdem tazminatı 1475 sayılı Kanunun 14. Maddesinde düzenlenmiştir. Kıdem tazminatına hak kazanılabileceği durumlar kanunda sınırlı sayıdadır.
Bunlar; aynı işverene bağlı çalışma süresinin en az 1 yıl olması şartıyla;
İş sözleşmesinin işveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle,
İşçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık veya işyerinde işin durması ve benzeri nedenlerle,
Askerlik görevi nedeni ile,
Emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda yaş dışında gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeni ile,
Kadın işçinin evlenmesi nedeni ile evlenme tarihi itibariyle 1 yıl içinde başvurması şartıyla,
İşçinin ölümü nedeni ile, iş sözleşmesinin feshi halinde çalışma süresinin gerektirdiği kıdem tazminatı ödenmektedir.
Bu makale içerisinde, kıdem tazminatı almanın üç özel türünden bahsedeceğiz. Sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması, kadın işçilerin evlilik ile ve erkek işçilerin askerlik nedeniyle işten kendi istekleriyle ayrılmaları halinde kıdem tazminatına hak kazandıklarını anlatacağız.
1. SİGORTALILIK SÜRESİ VE PRİM GÜNÜNÜN DOLDURULMASI
İşçinin ilk işe giriş tarihi incelenerek, bu tarihten itibaren 15 yıl sigortalılık ve 3600 gün prim ödeme şartını yerine getirmiş olan işçiler SGK’dan alınacak ‘’kıdem tazminatına hak kazanmıştır.’’ Yazısı ile birlikte istifa dilekçesini işverene sunarak kıdem tazminatı alabilmektedir.
15 yıl sigortalılık süresi ile kıdem tazminatına hak kazanabilmek için işe giriş tarihi 08.09.1999 tarihinden önce olmalıdır. Sigortalılık süresinin aynı işyerinde geçirilmesi şartı aranmamakta olup, önemli olan sürenin doldurulmuş ve primlerin ödenmiş olmasıdır.
08.09.1999 ve 30.04.2008 tarihleri arası ilk işe giriş bildirimleri olan çalışanlar ise 25 yıldan beri sigortalı bulunması ve en az 4500 gün prim ödemek şartı ile yaşı beklemek üzere istifa edilmesi halinde kıdem tazminatına hak kazanabileceklerdir.
01.05.2008’den sonra ilk defa işe başlayanlar ise 25 yıl sigortalılık ve 5400 prim günü koşullarını sağlamaları ve yaşı beklemek üzere işten ayrılmaları halinde kıdem tazminatına hak kazanabileceklerdir.
İşbu sigortalılık süresi ve prim ödeme günlerini dolduran işçilerin, işten ayrılmak için öncelikle bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik Müdürlüğü’nden kıdem tazminatına hak kazandığına dair yazı alınmalı, işverene verilecek istifa dilekçesine eklenmelidir. İşverene yazılacak istifa dilekçesinde ise, sigortalılık süresi ve prim ödeme gününün dolmuş olduğu ve bu sebeple yaşlılık aylığı almak üzere bekleyeceğini bildirerek, iş akdini kendi isteğiyle sonlandırdığını bildirmelidir.
İşçiye bu bildirim için herhangi bir ihbar süresi tanınmamıştır. Çalışanlar bu dilekçe ile işten derhal ayrılabilecektir. İşçi ya da işveren ihbar tazminatına hak kazanma durumu yoktur.
Şartların gerçekleşmesiyle işçi sadece kıdem tazminatına ve ayrıca işçinin işveren nezdinde ücret alacağı varsa bunları alabilecektir.
2. EVLİLİK
Kadın işçilere evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde istifa ederek kıdem tazminatına hak kazanma imkanı getirilmiştir. Burada önemli olan evliliğin gerçekleşmesidir. İmam nikahı gibi resmi olmayan işlemler geçerli görülmemekle birlikte, evlenmek için nikah tarihi alınması da yeterli olmamaktadır.
Evlilik tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde bu hakkı kullanabilecek olan kadın işçinin aynı zamanda genel şart olan o işyerinde 1 yıllık çalışma süresi bulunması gereklidir. Kadın işçi evlilik cüzdan fotokopisiyle birlikte istifa dilekçesi yazarak ihbar süresi beklemeksizin işten ayrılabilmektedir.
İstifa dilekçesinde …/…/… tarihinde evlendiğini ve evlilik nedeniyle iş akdini bu tarihten itibaren sonlandırmak istediğini ve ayrıca İş kanunu gereği kıdem tazminatı ve diğer ücret alacaklarının tarafına ödenmesini talep etmelidir.
İşbu durumda da işçi ya da işverenin ihbar tazminatı talep etme hakkı yoktur.
3. ASKERLİK
Erkek işçilerin askerlik nedeniyle işten kıdem tazminatı alarak ayrılmaları ve ardından tekrar aynı işe girmesi mümkündür.
İlk olarak askere sevk belgesinin (sülüs) bir örneğinin işverene ibraz edilmesi ve askerlik sebebiyle işten ayrılmak istendiğine dair bir dilekçe verilmesi uygun olacaktır. Söz konusu evrakların işçinin özlük dosyasına alınarak saklanması gerekmektedir. Sonrasında SGK’ya bildirim yapılarak işçinin askerlik sebebi ile işten çıkışı yapılabilir.
Askerlik hizmeti, yasal bir ödev olması sebebiyle erkek işçilere bu hak tanınmıştır. Bu gerekçe ile işten ayrılmada ihbar süresi kanunen öngörülmemiş olmakla birlikte, makul süre içinde bildirilmesi gerekir. Bu makul süre Yargıtay Kararları incelendiğinde 5 aya kadar varmaktadır.
İşçi, askerlik hizmetini tamamlayıp, 2 ay içerisinde işyerine başvurmasıyla aynı görevde işe girmesi mümkündür. Buradaki iki aylık süre hak düşürücü süre olup, sürenin geçirilmesi ile birlikte işçinin işe geri dönme talebi olsa dahi alınmayabilir. Süresi içerisinde başvuru yapılmasına rağmen, işveren işçiyi işe almadığı takdirde İş Kanunu m.31/4 gereği üç aylık ücret tutarında tazminat ödemekle yükümlü olmaktadır.
Kişi terhis sonrasında iş arama sürecinde işsizlik sigortasından faydalanabilmektedir. Ancak bazı şartları sağlıyor olması gerekir. Şöyle ki;
· İşten ayrılmadan önceki son üç yılda en az 600 gün prim ödenmesi
· Bu primlerin son 120 günü kesintisiz olması,
· İş sözleşmesinin feshedildiği tarihten askere gidilen tarihe kadar geçen sürenin 90 günü geçmemiş olması gerekmektedir.
İşsizlik maaşı için terhis tarihinden itibaren 30 günlük süre içinde başvuruda bulunması gerekmektedir, aksi halde 30 günü geçen süre, işsizlik maaşı için hak kazanacağı süreden düşecektir.
Belirlenen şartlar gerçekleştiği halde kıdem tazminatınızı vermeyen işverenlere karşı çözüm bulmak adına avukatlarımızla iletişime geçebilir, büromuzu ziyaret edebilirsiniz.