Etiket: vesayet

VASİ TAYİNİ VE VESAYET

Vesayet Medeni Kanunu’nun 396-494 maddeleri arasında düzenlenmiş olup, vasi atanması davasında kısıtlanacak kişinin yerleşim yerinde bulunan Sulh Hukuk Mahkemesi yetkili ve görevlidir.  Hasımsız yani davalı gösterilmeksizin açılan bu davalarda vasi atanmasını gerektirir haller şunlardır;

  • Yaş küçüklüğü,
  • Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı,
  • Savurganlık, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı, kötü yönetim,
  • Özgürlüğü bağlayıcı ceza,
  • Vesayet altına alınacak kişinin kendi istemi.

18 yaş altındaki çocuklar kural olarak anne-babalarının velayeti altında bulunmaktadır. Ancak anne-babası olmayan yahut herhangi bir sebeple velayet altında bulunmayan her çocuk vesayet altına alınmaktadır.

Akıl hastalığı/zayıflığının varlığı halinde de tam teşekküllü hastaneden kurul raporu alınarak durumun tespiti ile bakım ve korunmaya muhtaç kişilere vasi ataması yapılır.

Mahkeme; alkol, uyuşturucu bağımlılığı gibi kötü yaşam ve yönetim halinde kısıtlanacak, vesayet altına alınacak kişiyi dinlemeden karar vermemektedir. Yargıtay kararları kumar oynama ve aileyi yoksulluğa sokma eylemini vesayet sebebi olarak görmektedir.

1 yıl ve daha uzun süreli hapis cezası alan her kişiye vasi tayin edilir. Vasi atanması ya kişinin talebi ile yada cezaevi kurumu aracılığıyla gerçekleşir.

Öncelikle davada şartların oluşup oluşmadığı incelenir, vasi atanması için kişinin eşi ve hısımları önceliklidir. Engel bir hal yoksa vasi olarak kişinin en yakınları atanır. Engel halden kasıt; kısıtlı ile aralarında husumet,  vasilikten kaçınma sebepleridir.

Vasilikten kaçınma sebepleri;

  • Altmış yaşını doldurmuş olanlar,
  • Bedensel özürleri veya sürekli hastalıkları sebebiyle bu görevi güçlükle yapabilecek olanlar,
  • Dörtten çok çocuğun velisi olanlar,
  • Üzerinde vasilik görevi olanlar,
  • Cumhurbaşkanı, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Bakanlar Kurulu üyeleri, hakimlik ve savcılık mesleği mensupları.

Vasiliğe engel olan sebepler;

  • Kısıtlılar,
  • Kamu hizmetinden yasaklılar veya haysiyetsiz hayat sürenler,
  • Menfaati kendisine vasi atanacak kişinin menfaati ile önemli ölçüde çatışanlar veya onunla aralarında düşmanlık bulunanlar,
  • İlgili vesayet daireleri hakimleri.

Vasinin Görevleri;

  • Defter tutulması,
  • Değerli şeylerin saklanması,
  • Taşınırların satılması,
  • Paraların yatırılması,
  • Ticari ve sınai işletmelerin işletilmesi,
  • Taşınmazların satılması,

Vesayet altındaki kişi, vasinin muvafakati veya sonradan işlemi onaması ile yükümlülük altına girebilir ve bazı haklarından vazgeçebilir. Vesayet altındaki kişi adına kefil olmak, vakıf kurmak ve önemli bağışlarda bulunmak yasaktır.

Vesayet makamından izin almasının gerektirir haller;

  • Taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi ve bunlar üzerinde başka bir ayni hak kurulması,
  • Olağan yönetim ve işletme ihtiyaçları dışında kalan taşınır veya diğer hak ve değerlerin alımı, satımı, devri ve rehnedilmesi,
  • Olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri,
  • Ödünç verme ve alma,
  • Kambiyo taahhüdü altına girme,
  • Bir yıl veya daha uzun süreli ürün ve üç yıl veya daha uzun süreli taşınmaz kirası sözleşmeleri yapılması,
  • Vesayet altındaki kişinin bir sanat veya meslekle uğraşması,
  • Acele hallerde vasinin geçici önlemler alma yetkisi saklı kalmak üzere, dava açma, sulh olma, tahkim ve konkordato yapılması,
  • Mal rejimi sözleşmeleri, mirasın paylaştırılması ve miras payının devri sözleşmeleri yapılması,
  • Borç ödemeden aciz beyanı,
  • Vesayet altındaki kişi hakkında hayat sigortası yapılması,
  • Çıraklık sözleşmesi yapılması,
  • Vesayet altındaki kişinin bir eğitim, bakım veya sağlık kurumuna yerleştirilmesi,
  • Vesayet altındaki kişinin yerleşim yerinin değiştirilmesi.

Vesayet Makamının izninden sonra Denetim makamından da izin alınmasını gerektirir haller;

  • Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi veya evlat edinilmesi,
  • Vesayet altındaki kişinin vatandaşlığa girmesi veya çıkması,
  • Bir işletmenin devralınması veya tasfiyesi, kişisel sorumluluğu gerektiren bir ortaklığa girilmesi veya önemli bir sermaye ile bir şirkete ortak olunması,
  • Ömür boyu aylık veya gelir bağlama veya ölünceye kadar bakma sözleşmeleri yapılması,
  • Mirasın kabulü, reddi veya miras sözleşmesi yapılması,
  • Küçüğün ergin kılınması,
  • Vesayet altındaki kişi ile vasi arasında sözleşme yapılması.

Vesayet makamı sulh hukuk mahkemesi, denetim makamı ise asliye hukuk mahkemeleridir. Vasiliğin görevlerinin yerine getirilmemesi, işlerini savsaklaması gibi birçok hususta vesayet makamı inceleme yaparak vasiyi görevden alabilir, gerekli ise acil tedbirleri alabilir. Görevden alınma kararına itiraz üzerine denetim makamı da duruşma yaparak itirazı kesin sonuca bağlar.

Vasinin fiil ehliyetinin sona ermesi, ölümü, kısıtlanan kişinin kısıtlamayı gerektirir halinin ortadan kalkması, süre varsa sürenin dolması, küçüklerde 18 yaşın doldurulması ile vesayet sona erer.

Vasilik kamu görevi niteliğini haiz olup, tazminat sorumluluğu da dahil ağır bir sorumluluğu bulunmaktadır. Vasiden tahsil edilemeyen alacaklar devletten tahsil edilebilir niteliktedir. İmtiyazlı olan işbu alacaklarda zamanaşımı süreleri öğrenmeden itibaren 1 yıl ve vasinin kesin hesabı teslim ettiği tarihten itibaren 10 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.